Economie mosselsector

Mosselen (Mytilus edulis) zijn economisch gezien de belangrijkste schelpdieren voor Nederland. Wereldwijd wordt er jaarlijks circa tussen de 180.000 – 200.000 ton mosselen geproduceerd. In Nederland ligt de productie ongeveer op 50.000 ton. Verder zijn Frankrijk, Ierland, Groot-Brittannië en Duitsland ook belangrijke producerende landen. Naast deze landen produceren ook Noorwegen, Zweden, IJsland, Denemarken en de Kanaaleilanden mosselen, maar de productie van deze landen ligt veel lager (samen minder dan 4% van de totale Europese productie).

Mosselproductie wereldwijd (mosseltonnen (mton) = 100 kg).FAO

De belangrijkste afzetmarkten zijn België̈ en Frankrijk. Verder heeft de Nederlandse mosselsector een belangrijke marktpositie in de EU.

Aanvoer van Nederlandse mosselen, import van mosselen in Nederland en prijs consumptiemosselen (M. edulis), inclusief verkopen buiten de klok.Wageningen Economic Research

De prijs die voor consumptiemosselen wordt beïnvloed door het totale aanbod van consumptiemosselen (nationaal en internationaal) en de kwaliteit (grootte) ervan. Daarnaast wordt de prijs op de Nederlandse markt beïnvloed door de importen van mosselen uit andere landen.

1Kostprijs

Bij het kweken van mosselen komen vaak de volgende kostenposten voor die invloed hebben op de kostprijs:

  • personeelskosten;
  • onderhoudskosten;
  • brandstofkosten;
  • rente;
  • huur mosselkweekpercelen (van de Staat);
  • afschrijving van het schip, MZI’s; en
  • overige vaste kosten (bijvoorbeeld administratie, verzekeringen).

De overstap van de bodemzaadvisserij naar de MZI’s heeft grote gevolgen gehad voor de kostprijs van de Nederlandse mosselsector. Zo zijn de productiekosten hoger geworden door het gebruik van MZI’s. Daarbij kun je denken aan de volgende kostenposten:

  • investeringen: aanschaf van MZI-materialen zoals palen, boeien, ankerlijnen en substraat;
  • inhuur derden: werk door derden voor het slaan van de palen en het opruimen van de MZI’s; en
  • extra arbeid: het oogsten van de MZI’s neemt gemiddeld 10 uur in beslag.

De overstap van bodemzaadvisserij naar MZI’s gaat gepaard met flinke investeringen en extra arbeid. Het Nederlands Mosselbureau

Mosselkwekers uit andere Europese lidstaten hoeven deze kosten niet te maken. Hierdoor kunnen ze mosselen aanbieden met een lagere kostprijs. Dit kan de concurrentiepositie van de Nederlandse mosselsector ten opzichte van buitenlandse kwekers verzwakken.

2Uitbreiden MZI's

Een minderheid van de bedrijven die MZI’s bezitten wil uitbreiden. Er zijn namelijk een aantal belangrijke barrières die een merendeel van de kwekers ervan weerhoudt om uit te breiden. Deze barrières zijn:

  • onvoldoende beschikbaarheid van geschikte kweekpercelen;
  • onvoldoende financieringsmogelijkheden beschikbaar;
  • kosten MZI’s wegen niet op tegen de baten.

Aan deze punten zou dus eerst aandacht besteed moeten worden voordat een groot deel van de mosselkwekers het gebruik van MZI’s zal uitbreiden. Al met al kan geconcludeerd worden dat de afspraken in het convenant grote veranderingen teweeg hebben gebracht. De bodemzaadvisserij is afgebouwd en het gebruik van MZI’s is toegenomen. Hierdoor is de productiecapaciteit in de sector vergroot en stabieler geworden door een zekerdere beschikbaarheid van mosselzaad. Daar tegenover staat dat de prijs voor mosselen op de markt is gezakt en de kosten voor het produceren van mosselen zijn toegenomen. Hierdoor is het economisch rendement van de Nederlandse mosselsector sterk verlaagd. Daar ligt dus nog een duidelijke uitdaging voor de toekomst.

3Marketing en promotie

De Nederlandse mosselsector probeert op allerlei manieren de sector en de mossel te promoten binnen Nederland en daarbuiten. Hierin speelt met name het Nederlands Mosselbureau een belangrijke rol. Ze richten zich op verschillende doelgroepen, zoals onderzoeksbureaus, media-exploitanten, reclamebureaus, onderwijsinstellingen, vakorganisaties, verkoopkanalen (o.a. horeca, visspecialisten) en pers.

Voor de opening van het nieuwe mosselseizoen organiseert het Mosselbureau een persdag om een inkijkje te geven in de mosselvisserij. Het Nederlands Mosselbureau

Zo is er ieder jaar veel aandacht voor de start van het mosselseizoen en organiseert men verschillende mosselfeesten. De startdatum van het mosselseizoen is ieder jaar weer verschillend, maar meestal start het ergens in juli. Dit heeft namelijk afhankelijk van het aanbod en de kwaliteit van de mosselen. Het weer in het voorjaar heeft hier een grote invloed op. Rond april loopt het mosselseizoen af.

Promotieslogan van de Zeeuwse mosselen.Het Nederlands Mosselbureau

Ook probeert de Nederlandse mosselsector zich te onderscheiden ten opzichte van andere mosselen. Zo voeren een aantal mosselhandelaren het keurmerk ‘’Zeker Zeeuws’’. Dit keurmerk bestaat sinds 2014. Het keurmerk staat voor regionale herkomst van grondstoffen (provincie Zeeland inclusief kust- en binnenwateren), be- en verwerking in de streek en maatschappelijk verantwoord (duurzaam) produceren (MVO). De mosselen die worden aangeboden met dit keurmerk hebben minimaal drie weken in het Zeeuwse Oosterscheldewater doorgebracht.

Keurmerk Zeker Zeeuws.zekerzeeuws.nl

Daarnaast voert de Nederlandse mosselvisserij MSC-gecertificeerde mosselen aan. Hierdoor mogen deze mosselen het MSC-keurmerk voeren, waardoor handelaren en consumenten weten dat de mosselen afkomstig zijn uit een duurzame visserij.