Herding effect

In dit deel wordt het herding-effect en de reactie van de vis op het vistuig beschreven. Tijdens de uitoefening van de visserij zal de vis met behulp van zijn zintuigen ook een aantal dingen waarnemen, deze waarnemingen zullen wij in het onderstaande gedeelte bespreken. Wij zullen hoofdzakelijk de waarneming en de reactie van de vis beschrijven bij de bordenvisserij.

Hier zie je het herding-effect.Wouter Bontes

Het eerste wat een vis op zal merken bij het naderen van het vissersschip is het geluid van de motoren, hierdoor ontstaat er een tijdelijke opwinding bij de vis.

Vervolgens zijn de visborden het tweede wat de vis zal opmerken. Als het visbord ongeveer 50 meter bij de vis vandaan is, is er een duidelijke reactie te merken bij de vis. De vis neemt nu de drukverstoring van de visborden waar en reageert op de drukverstoring door er bij vandaan te zwemmen. De vis zal nu een zodanige positie tussen de borden innemen, dat de drukverstoring het minst is. De vis die in de buurt van de visborden of buiten het pad van het tuig is, zal niet gevangen worden.

Ten derde zal de vis de kabels die zich tussen het net en de visborden in bevinden opmerken. Op dit moment bevindt de vis zich in het gebied van de kabels. De vis bevindt zich hier alleen op het moment dat hij tussen de borden in gezwommen is. Vissen die zich buiten het pad van het tuig bevinden hebben hier geen last van.

Op het moment dat de vis zich tussen de kabels bevindt, zal zich één van de belangrijkste factoren van het vangstvermogen gaan afspelen. Dit is het herding-effect van de kabels. Het herding-effect bij de bodemvisserij is van toepassing op de demersale vissoorten, dit zijn de vissoorten die zich vlak boven of op de bodem ophouden.

Poon is een demersale vissoort die gevangen kan worden door gebruik te maken van het herding effect.Zeevisserijbedrijf van Seters

Bij de pelagische visserij maakt men ook gebruik van dit effect. Hier maken ze alleen geen gebruik van kabels tussen de borden en het net, maar passen ze dit weer toe door in het net mazen te maken tot een maaswijdte van tegenwoordig zo’n 60 meter.

De kabels worden voortbewogen onder een bepaalde hoek. Omdat de kabels zich voortbewegen zullen zij een drukverstoring en zandwolken veroorzaken. De verstoring die de kabels veroorzaken zal de vis waarnemen met zijn zintuigen. De vis zal hierdoor een schrikreactie vertonen en zal bij de kabel vandaan gaan zwemmen. De vis neemt een positie in tussen de kabels daar waar de verstoring minder of op zijn minst is. Dit opjagen van de vis zal meerdere malen gebeuren, net zolang totdat de vis zich voor het net bevindt.

Onderzoek heeft uitgewezen dat de ideale aanstromingshoek van de kabels 17° is voor het beste vangstresultaat.
De visborden hebben ook een belangrijke rol bij het herding-effect, zij kunnen het effect namelijk versterken. De visborden kunnen dit effect versterken door de aanstromingshoek zo af te stellen dat de zandwolk die de visborden veroorzaken, de baan van de kabels zal volgen.

Op het moment dat de vis zich voor het net bevindt, zal de vis voor het net uit blijven zwemmen. De vis blijft net zolang voor het net uitzwemmen totdat hij is uitgeput. De duur van het voor het net uitblijven zwemmen is afhankelijk van de hoeveelheid glycogeen in het witte spiersysteem. Op het moment dat de vis uitgeput raakt, zal hij 180° draaien en naar het gevaarte toe zwemmen, waardoor de kans groot is dat de vis in het net belandt.

Rondvis daarentegen heeft nog een aparte eigenschap, want rondvis zal ook zolang mogelijk voor het net uit proberen te zwemmen. Alleen op het moment dat zijn energie bijna verbruikt is zal hij wat meer naar boven toe zwemmen, en daarna ook de draai van 180° maken. Door naar boven toe te zwemmen is er voor de rondvis een kans dat hij zo hoog komt dat hij over het net heen kan ontsnappen.

Ook de flyshootmethode maakt gebruik van het herding-effect.Zeevisserijbedrijf van Seters

Jaren geleden toen men bezig was met experimenteren in de bordenvisserij, kwam men erachter dat als men langere kabels tussen het net en de borden ging toepassen, het vangstvermogen toenam. Het toenemen van het vangstvermogen kwam dus omdat men langere kabels ging toepassen, waardoor het beviste oppervlak toenam. Dit is ook terug te vinden in de ontwikkeling van de bodemtrawl.

De effectiviteit van het herding-effect hangt af van een aantal factoren. Deze factoren zijn als volgt:

  • De aan stromingshoek van de kabels t.o.v. de trekrichting.
  • De vissnelheid.
  • De zwemsnelheid van de vissoorten.
  • Jaargetijde.
  • Helderheid van het water.
  • Bodemgesteldheid.

1De aanstromingshoek van de kabels

De aan stromingshoek van de kabels is van groot belang, omdat:

  • Op het moment dat de aanstromingshoek te groot zou zijn, dan wordt de vis vaker opgejaagd en zal deze dus eerder uitgeput raken. Het gevolg daarbij is dat de vis over de kabel heen zal verdwijnen.
  • Op het moment dat de aanstromingshoek van de kabel te klein zou zijn, dan wordt de kabel minder goed waargenomen door de vis. Dit komt doordat het minder verstoring geeft in het water, met als gevolg dat de vis over de kabel heen kan verdwijnen.

In het verleden heeft men hier onderzoek naar verricht. Uit dit onderzoek is naar boven toe gekomen dat de ideale aan stromingshoek van de kabels op een waarde ligt van 17°.

2De vissnelheid

De vissnelheid is bij het herding-effect ook een belangrijke factor, dit is te vergelijken met de aanstromingshoek. De vissnelheid is van belang, omdat:

  • Als de vissnelheid te hoog ligt, dan zal de vis moeten overschakelen van zijn rode spiersysteem naar zijn witte spiersysteem. Hierdoor raakt de vis eerder uitgeput en zal dan over de kabel heen verdwijnen.
  • Als de vissnelheid te laag is, dan zal de vis de kabels minder goed waarnemen doordat het minder verstoring geeft. Het gevolg is dat de vis over de kabel heen zal verdwijnen.

Voor het behalen van een goede vangst is de juiste vissnelheid van groot belang.Zeevisserijbedrijf van Seters

3De zwemsnelheid

De zwemsnelheid van de vis is ook erg belangrijk bij het herding-effect. De zwemsnelheid van de vis is afhankelijk van de vissoort en dan moet men denken aan de bouw van de vis. Het ligt er ook aan wat de conditie is van de vis. Als de vis in goede conditie is kan hij een langere tijd met een hogere snelheid zwemmen. Hierbij is het dus ook erg belangrijk dat we de vissnelheid afstemmen op de zwemsnelheid van de vis.

4Het jaargetijde

Het jaargetijde is ook erg belangrijk voor een goed vangstresultaat met een visserijmethode die gebruik maakt van het herding-effect. Het jaargetijde heeft invloed op waar de vis zich zal bevinden. Dit is weer afhankelijk van de trekbeweging die de vis zal maakt. Daarom heeft een visser nooit één bestek waar hij het hele jaar vist, want hij moet de vis achterna om hem te kunnen vangen.

Het weer heeft ook een grote invloed op het succesvol toepassen van het herding-effect.Stichting de Noordzee

Verder heeft het jaargetijde ook te maken met het weer. Het vissen tijdens slecht weer levert een vermindert vangstsucces op met het herding-effect. Door het vissen in zeegang zal het schip enigszins gaan stampen en slingeren. Hierdoor valt de belangrijke factor, de constante vissnelheid, enigszins weg. Het gevolg hiervan is dat de visborden niet stabiel op de grond blijven staan door het slingeren van het schip en het variëren van de vissnelheid. Doordat de borden niet stabiel genoeg blijven staan werkt dit ook weer door in de kabels, met als gevolg een minder resultaat van het herding-effect.

5De helderheid van het water

De helderheid van het water speelt ook een belangrijke rol bij het herding-effect. Als je in helder water ligt te vissen, dan neemt de vis de kabel en stofwolk beter waar.

De vis zal de kabel en stofwolk minder goed waarnemen op het moment dat je in dik water liggen te vissen. Met dik water bedoelen wij troebel water. De kabel en stofwolk wordt minder waargenomen, omdat de stofwolk door het dikke water minder goed waarneembaar is voor de vis. Daarnaast dringen de drukverstoring en trillingen die de kabel veroorzaakt ook niet goed door in het water. Dit komt doordat ze gehinderd worden door alle deeltjes die zich in het water bevinden.

De helderheid van het water is heel belangrijk. Op deze afbeelding is het water in de Noordzee heel helder en dan kan de vis de stofwolken ook goed zien.Stichting de Noordzee

Verder heeft de helderheid van het water ook te maken met het jaargetijde (stormen) en de stroming in het gebied. Door de stroming en de stormen wordt het water in beweging gebracht, met als gevolg dat de bodem omgewoeld wordt. Bij veel visserijmethodes wordt er gekeken naar de helderheid van het water.

6De bodemgesteldheid

De bodemgesteldheid is ook van belang voor het herding-effect. Hierbij moet men denken aan het feit of wij nu op gronderige bodem of op een steenachtige bodem liggen te vissen.

Bij een steenachtige bodem staat het tuig niet altijd stabiel door de stenen die zich in het visgebied bevinden. Het gevolg hiervan is dat de staartwerveling van het visbord soms wegvalt en hierdoor neemt het vangstresultaat af.

Het vissen in de ongelijke grond geeft ook een verminderd resultaat van het herding-effect, omdat op sommige momenten de kabel helemaal geen contact maakt met de bodem. Hierdoor kunnen de vissen geen stofwolk waarnemen, maar wel een drukverstoring. Doordat de kabel op een ongelijke grond af en toe van de grond afkomt, ziet de vis kans om onder de kabel door te gaan. Het visbord volgt hierdoor ook niet de bodem, waardoor de staartwerveling ook weer wegvalt.