De Waddenzee

De Waddenzee is de binnenzee tussen de Waddeneilanden en het vasteland van Duitsland, Denemarken en Nederland. Dit gebied tussen Esbjerg en Den Helder heeft een lengte van 500 km en is gemiddeld 20 km breed. De oppervlakte bedraagt ongeveer 10.000 km².

Behalve als natuurgebied is de Waddenzee ook belangrijk voor de visserij, recreatie, delfstofwinning en andere economische bedrijvigheid.

Behalve als natuurgebied is de Waddenzee ook belangrijk voor de visserij, recreatie, delfstofwinning en andere economische bedrijvigheid.Aotearoa

Het Waddenzeegebied heeft een grote ecologische waarde en staat op de lijst van UNESCO Werelderfgoed. De Waddenzee is belangrijk voor de visserij en voor recreatie. In het Nederlandse deel wordt aardgas gewonnen. Het waddenzeegebied is een van de weinige grote natuurgebieden in Nederland.

Om op de Werelderfgoedlijst van Unesco te komen moet een gebied heel bijzonder zijn. Het moet unieke natuurwaarden bezitten, intact zijn en verzekerd zijn van een goede bescherming. De Waddenzee is in maar liefst 3 natuurlijke eigenschappen uniek in haar soort gebleken!

Om op de Werelderfgoedlijst van Unesco te komen moet een gebied heel bijzonder zijn. Het moet unieke natuurwaarden bezitten, intact zijn en verzekerd zijn van een goede bescherming. De Waddenzee is in maar liefst 3 natuurlijke eigenschappen uniek in haar soort gebleken!www.waddensea-worldheritage.org

1Leven in een dynamisch gebied

Het waddengebied is een dynamisch natuurgebied. Dat komt door de afwisseling van hoog- en laagwater. Het getij wordt met name veroorzaakt door de aantrekkingskracht van de maan. Het verschil tussen hoog en laag water in de Waddenzee is ongeveer 1,5 meter.

Door de zware omstandigheden vind je in en op het wad weinig soorten bodemdieren. Maar de dieren die er zijn, komen voor in onvoorstelbaar grote aantallen. De productie van het wad is hoger dan in het tropisch regenwoud!

Bodemdieren in- en op de wadbodem.

Bodemdieren in- en op de wadbodem.Ecomare

Bij vloed perst de vloedstroom zich door zeegaten tussen de eilanden naar binnen. De sterke stroom slijpt hier diepe geulen uit. Sommige zijn wel meer dan 40 meter diep. Verderop de Waddenzee in wordt de stroom steeds minder sterk en vertakken diepe geulen zich in kleinere geulen.

Omdat de Waddenzee op veel plaatsen heel ondiep is, vallen bij laagwater grote stukken van het gebied droog. Op sommige plaatsen kun je bij laagwater zelfs over de wadplaten van het vaste land naar een Waddeneiland lopen.

In Nederland is het mogelijk tussen het vasteland en Terschelling, Ameland, Engelsmanplaat, Schiermonnikoog, Simonszand en Rottumeroog te lopen. De tocht naar Terschelling is alleen geschikt voor zeer ervaren lopers, en die naar Rottumerplaat is vanwege de bescherming van de natuur niet toegestaan. Ook tussen Texel en Vlieland wordt door enkele zeer avontuurlijk ingestelde wadlopers gelopen.

In Nederland is het mogelijk tussen het vasteland en Terschelling, Ameland, Engelsmanplaat, Schiermonnikoog, Simonszand en Rottumeroog te lopen. De tocht naar Terschelling is alleen geschikt voor zeer ervaren lopers, en die naar Rottumerplaat is vanwege de bescherming van de natuur niet toegestaan. Ook tussen Texel en Vlieland wordt door enkele zeer avontuurlijk ingestelde wadlopers gelopen.Wiebering

Door het getij en het droogvallen van het wad, kunnen de omstandigheden in de Waddenzee snel veranderen. Als bodemdier moet je daar wel tegen kunnen, want:

  • Met hoog water is het nat en zout.
  • Met regen en laagwater veranderen de leefomstandigheden van zout naar zoet.
  • Met zonnig weer en laag water kan de temperatuur stijgen tot wel 50º Celsius.
  • In de winter kan de wadbodem bevriezen.

Zout en zoet, nat en droog, warm en koud, zand en slib… niet makkelijk om te overleven, maar als je taai genoeg bent, dan ben je verzekerd van een rijk gedekte tafel. Er is in de Waddenzee veel plankton om te eten, er zijn ook veel wormen, schelpdieren, vissen, enzovoorts.

De omstandigheden op het Wad maken het voor een hoop dieren en planten lastig om er te leven. Mossels, oesters en kokkels komen soms droog te liggen en hebben zich aan weten te passen tegen deze omstandigheden.

De omstandigheden op het Wad maken het voor een hoop dieren en planten lastig om er te leven. Mossels, oesters en kokkels komen soms droog te liggen en hebben zich aan weten te passen tegen deze omstandigheden.nl.wikipedia

2Eten en gegeten worden in de Waddenzee

Op de wadbodem leven de belangrijkste planten van het wad. Hier leeft het grootste deel van de eencellige algen die uit mineralen en zonlicht de voedingsstoffen bouwen voor de rest van de voedselketen.

Twee keer per dag, als de vloed op komt zetten, stromen er grote hoeveelheden voedingsstoffen de Waddenzee in. Omdat de Waddenzee heel ondiep is, is het water relatief warm. De voedingsstoffen en het warme water zijn goed voor het fytoplankton, dat ook overvloedig in de Waddenzee voorkomt.

Verschillende soorten bodemdieren eten van de algen die op de wadbodem of in de waterkolom voorkomen:

  • Bodemdieren zoals wormen en schelpdieren eten het fytoplankton. In de wadbodem komen verschillende soorten wormen voor, in grootte variërend van een speld tot een potlood. De grootste, de zeepier, kan wel 25 cm lang worden. Hij voedt zich door bodemmateriaal naar binnen te werken en daar het plankton uit te halen. Het relatief schone slib en zand poept de worm als een karakteristiek pierenhoopje uit.
  • Schelpdieren leven van plankton in het water of op de bodem. Mossels en kokkels bijvoorbeeld zeven het plankton uit het water. Sommige slakachtige schelpdieren zoals de wadslak en de alikruik leven bovengronds. Zij grazen als koeien het plankton van de bodem.

Als je op het wad loopt, dan kom je vaak deze hoopjes zand tegen. Deze hoopjes opgerolde zandslierten op het wad zijn de uitwerpselen van wadpieren (Arenicola marina).

Als je op het wad loopt, dan kom je vaak deze hoopjes zand tegen. Deze hoopjes opgerolde zandslierten op het wad zijn de uitwerpselen van wadpieren (Arenicola marina). ProSea
Al deze bodemdieren vormen op hun beurt het voedsel voor de vissen en vogels op het wad.

3Kinderkamer voor vis

Zodra het wad onder water stroomt, zwermen platvissen over de zandplaten uit om te eten. De meeste platvissoorten zijn ‘gasten’. Ze worden geboren in de Noordzee. Na hun geboorte laten de larven zich met de vloedstroom meevoeren naar de Waddenzee. Daar brengen ze hun kindertijd door. Na een paar jaar trekken ze weer naar de Noordzee. Alleen de bot brengt zijn hele leven door in de Waddenzee.

Veel jonge vissen brengen het begin van hun leven door in de Waddenzee. Alleen bot, zoals op de afbeelding hierboven, brengt soms zijn hele leven door in de Waddenzee.

Veel jonge vissen brengen het begin van hun leven door in de Waddenzee. Alleen bot, zoals op de afbeelding hierboven, brengt soms zijn hele leven door in de Waddenzee.Moondigger

Ook jonge kabeljauwen, koolvis, wijting, harders, horsmakrelen en haring komen graag hun voedsel halen in de Waddenzee. Al met al doet de Waddenzee haar naam als kinderkamer eer aan. Voor de Noordzeevisserij is de Waddenzee dan ook bijzonder belangrijk.

4Vogelgebied

Overal in de wereld zijn op het grensgebied van zee en land veel vogels te vinden. Dat is niet zo verwonderlijk, want kustgebieden zijn vaak rijk aan voedsel. De Waddenzee is daar een goed voorbeeld van. Naar schatting maken jaarlijks tien miljoen vogels gebruik van dit gebied. Sommige vogelsoorten verblijven er het hele jaar, andere komen er alleen om te broeden of te overwinteren. Weer andere zijn op doortrek.

De lepelaar is een echte zomervogel in Nederland. Ze komen naar de Waddenzee om zich te voeden en om te broeden. Zodra het weer kouder begint te worden trekken ze naar Zuidwest-Europa en West-Afrika om te overwinteren.

De lepelaar is een echte zomervogel in Nederland. Ze komen naar de Waddenzee om zich te voeden en om te broeden. Zodra het weer kouder begint te worden trekken ze naar Zuidwest-Europa en West-Afrika om te overwinteren. ProSea

De Waddenzee is vooral voor trekvogels belangrijk. Zij migreren tussen broedplaatsen in het Noordpoolgebied en hun overwinteringsgebieden in Zuid-Europa en Afrika. Halverwege deze trekroute ligt de Waddenzee. Het is een van de weinige gebieden waar de vogels onderweg voldoende voedsel kunnen vinden om kracht op te doen voor het vervolg van hun reis. Sommige soorten leggen twee maal per jaar afstanden af van meer dan 5000 km!

De kanoetstrandloper is een voorbeeld van een trekvogel die enorme afstanden aflegt en de Waddenzee gebruikt als een soort tankstation tijdens de vogeltrek in het voor- en najaar. Ze gebruiken het Waddengebied om uit te rusten en zich vol te eten voor het vervolg van hun reis.

De kanoetstrandloper is een voorbeeld van een trekvogel die enorme afstanden aflegt en de Waddenzee gebruikt als een soort tankstation tijdens de vogeltrek in het voor- en najaar. Ze gebruiken het Waddengebied om uit te rusten en zich vol te eten voor het vervolg van hun reis.Hans Hillewaert

5Zeehonden

In de Waddenzee leven twee soorten zeehonden – de grijze en de gewone zeehond. De Waddenzee is belangrijk voor zeehonden, omdat daar hun jongen geboren worden.

De grijze zeehond is na de gewone zeehond de meest algemene zeehond in de Nederlandse wateren. Ze zijn van andere zeehonden te onderscheiden door hun rechte snuit.

De grijze zeehond is na de gewone zeehond de meest algemene zeehond in de Nederlandse wateren. Ze zijn van andere zeehonden te onderscheiden door hun rechte snuit.Mateusz Wlodarczyk

Voedsel zoeken doen zeehonden zowel in de Waddenzee als op de Noordzee. Zeehonden zijn perfect aangepast aan het leven in zee. Met hun gevoelige snorharen kunnen ze in een troebele zee de onder het zand verstopte platvissen opsporen.

Gewone zeehonden leven langs beschutte kusten in de Noordelijke Atlantische en de Grote Oceaan. Ze komen over het algemeen voor op zandbanken, waaronder rond riviermondingen.

Gewone zeehonden leven langs beschutte kusten in de Noordelijke Atlantische en de Grote Oceaan. Ze komen over het algemeen voor op zandbanken, waaronder rond riviermondingen. Stichting de Noordzee

6Menselijk gebruik van de Waddenzee

De Waddenzee wordt ook door mensen veel gebruikt. Op de Waddenzee wordt gevist naar mossels, kokkels en garnalen. Naast de beroepsvissers zijn er veel amateurs die een dagje op de wadden vissen. Behalve sportvissers komen watersporters, kustrecreanten en natuurliefhebbers naar het waddengebied. Verder wordt er op Ameland en op het wad naar aardgas geboord en wordt op sommige plekken zand gewonnen. Defensie oefent in het Lauwersmeergebied, op de Vliehors en op de Razende Bol (Noorderhaaks). Den Helder, Harlingen, Delfzijl en de Eemshaven zijn belangrijke havenplaatsen met veel industriële activiteiten. Druk bevaren scheepvaartroutes lopen daar naar toe.

Soms worden verschillende activiteiten ook gecombineerd op de Waddenzee. Zo worden er dagelijks excursies georganiseerd waarbij je kan genieten van de mooie natuur van het Waddengebied en van alles kunt leren van de garnalenvisserij.

Soms worden verschillende activiteiten ook gecombineerd op de Waddenzee. Zo worden er dagelijks excursies georganiseerd waarbij je kan genieten van de mooie natuur van het Waddengebied en van alles kunt leren van de garnalenvisserij.Stichting de Noordzee

7Waddenzee als Werelderfgoed

UNESCO, de natuur- en cultuurorganisatie van de Verenigde Naties, heeft de Waddenzee eind juni 2009 op de Werelderfgoedlijst geplaatst. Daarmee staat de Waddenzee op gelijke voet met wereldberoemde natuurwonderen als de Grand Canyon in de Verenigde Staten en het Great Barrier Reef in Australië.

Sinds 2009 is het Waddengebied op de UNESCO Werelderfgoedlijst geplaatst door zijn grote natuurwaarde. Er gebeurt van alles op het wad, zo is het waddengebied de afgelopen 7000 jaar altijd dynamisch geweest. Getijgeulen hebben zich regelmatig verlegd, en ook de grenzen van het wadden- en kweldergebied en de locatie van de Waddeneilanden schoven regelmatig op.

Sinds 2009 is het Waddengebied op de UNESCO Werelderfgoedlijst geplaatst door zijn grote natuurwaarde. Er gebeurt van alles op het wad, zo is het waddengebied de afgelopen 7000 jaar altijd dynamisch geweest. Getijgeulen hebben zich regelmatig verlegd, en ook de grenzen van het wadden- en kweldergebied en de locatie van de Waddeneilanden schoven regelmatig op.Ingrid de Porto

Een werelderfgoed heeft volgens UNESCO “een bijzondere, universele waarde; het is onvervangbaar en uniek en moet als eigendom van de hele wereld worden beschouwd”. De Waddenzee is het grootste en belangrijkste getijdengebied in Europa. Daarbij vormen de Wadden de langste aaneengesloten rij zand- en slikplaten ter wereld.

Het werelderfgoed Waddenzee beslaat het Nederlandse en Duitse deel van de Waddenzee.