Eigenschappen van het net

Zoals eerder vastgesteld heeft de nabehandeling van de ruwe materialen invloed op een aantal eigenschappen. Filamenttype, kleuring, slag, knopen, voorbehandeling en rekken beïnvloeden de toepassing voor het uiteindelijke net of touw. Ook de fabriekskwaliteit is een bepalende factor. Het is moeilijk om specifieke informatie te geven over de eigenschappen van netgaren. Hieronder noemen we een aantal kenmerken, daarbij moet rekening worden gehouden dat er typen net zijn die niet in deze categorie vallen.

Visnetten zijn er in vele soorten, maten en kleuren.

Visnetten zijn er in vele soorten, maten en kleuren.Pixabay

Breeksterkte

De breeksterkte is een van de meest belangrijke eigenschappen waar de visser en nettenmaker rekening mee moeten houden bij hun keuze voor het materiaal. Je moet meerdere dingen tegen elkaar afwegen, zoals de veiligheid, sterkte van het materiaal, kosten, het gewicht en de weerstand in het water.

De meeste fabrikanten specificeren de breeksterkte van het materiaal in droge toestand, ook als er netten van worden gemaakt. Jammer genoeg is deze waarde niet bruikbaar voor de visser, want deze wil de breeksterkte weten van een nat net. Knopen verminderen de breeksterkte van een net aanzienlijk. De breeksterkte neemt met ongeveer 50% af als een knoop in een touw of net heel hard is aangetrokken. Voor netten is het veel belangrijker om te weten hoe groot de breeksterkte van de knoop is dan de breeksterkte van het netgaren op zich.

De breeksterkte van een droge lijn bestaande uit nylon en polypropyleen is erg goed, beter dan dat van polyester en polyethyleen. Als je de gewone breeksterkte en de breeksterkte van de knoop van hetzelfde materiaal met elkaar vergelijkt, dan zie je dat polyethyleen in vergelijking met de anderen het minst verliest. Hier moet je bij de keuze van het materiaal rekening mee houden. Er zijn visnetten waarvan de breeksterkte van de knoop groter is dan de breeksterkte van het garen. Dit is een nylon product, de Enkalon PL netten. Dit garen is zowel gevlochten als geslagen te koop. Dit netgaren wordt evenals dyneema meestal in pelagische netten gebruikt.

Knoopvastheid

In netten die worden blootgesteld aan zeer grote krachten, zoals boomkornetten en trawlnetten, is het belangrijk dat de knopen niet slippen. Knoopvastheid is een belangrijke eigenschap om ervoor te zorgen dat het net in de juiste vorm blijft. In visnetten is het nadelig als de knopen slippen en de vorm van de mazen verandert. Knoopvastheid is afhankelijk van het materiaal, het type vezel en de slag. Het kan verbeteren door het net achteraf te rekken, waardoor de knopen vasttrekken. Ook kun je besluiten om het te impregneren bij een nabehandeling.

De netten van boomkorkotters worden blootgesteld aan grote krachten. Daarbij is het des te belangrijker dat knopen niet slippen.

De netten van boomkorkotters worden blootgesteld aan grote krachten. Daarbij is het des te belangrijker dat knopen niet slippen. Jom

Rekbaarheid

Het rekken van de netten dient verschillende doelen, zoals:

  • Het schokbestendig maken.
  • Het rekken tot een bepaalde belasting, bijvoorbeeld 50% van breeksterkte van de knoop.
  • De reactie op constante lange termijn belasting.
  • Het vermogen om in de originele lengte terug te keren, nadat het in een bepaalde mate is uitgerekt.

Materiaal dat gerekt is, kan beter de schokken opnemen bij stevig wisselende krachten op het net. De mate van uitrekken is afhankelijk van het filamenttype en de slag van de draden. Daarbij zijn er ook nog veel onderlinge verschillen tussen de fabrikanten. Gestapelde filamenten hebben niet alleen een lagere breeksterkte, ze zijn ook minder uitgerekt dan oneindige filamenten. Algemeen is de uitrekking van netten die gemaakt zijn van polyamide (PA) groter dan van andere ruwe materialen.

Elasticiteit

Een van de belangrijkste eigenschappen in het kader van rekken is het vermogen om terug te keren in zijn oorspronkelijke lengte. Dit noemen we de elasticiteit van het netwerk. Als het netwerk goede elastische eigenschappen heeft, dan keert het net niet alleen terug in zijn oorspronkelijke vorm, maar behoud het ook de juiste maaswijdte.

Flexibiliteit

De stugheid of de flexibiliteit van netgaren is niet de meest belangrijke factor bij het maken van een net. Er kunnen omstandigheden zijn dat een stug net niet gewenst is. Een net van stug garen neemt bij het opslaan meer ruimte in. Een net van flexibel garen is makkelijker te behandelen, schoon te maken en te repareren. Daarbij is een flexibel touw ook makkelijker te splitsen. Door een aantal voorbehandelingsmethoden toe te passen kun je er wel voor zorgen dat de netten beter beschermd zijn en dat het net stugger wordt.

Gebruiksbestendigheid

De netten en touwen die voor de invoering van synthetische materialen gebruikt werden, waren vaak al verrot voordat ze versleten waren. Wat dat betreft is het vandaag de dag heel anders. De levensduur van het net of de touwen is helemaal afhankelijk van de gebruiksbestendigheid. De meeste slijtage aan boord blijkt te gebeuren op plaatsen waar het net tegen een pijp, rollen of een frame schuurt. Zo loopt de kuil van het net slijtage op daar waar die bij het halen tegen de verschansing schuurt. Op een boomkorkotter of bij een trawl is dat langs de zijkant van het schip. Aan boord van een hektrawler is dat langs de verschansing op het achterschip, daar waar de box wordt scheep gehaald.

Vrouw bezig met netten boeten in Scheveningen in de periode 1950-1955.

Vrouw bezig met netten boeten in Scheveningen in de periode 1950-1955. Provenciaal Historisch Centrum Zuid Holland

De slijtage van het net ontstaat ook tijdens het vissen. Zand, scherpe grond en stenen zorgen voor veel slijtage, vooral op plaatsen waar het net in contact komt met de bodem. Heel gevoelig voor slijtage zijn de knopen van het net, daar waar de stenen ook aan de binnenkant van het net langs gaan. Het is moeilijk om onderzoeken naar de gebruiksbestendigheid van de verschillende materialen met elkaar te vergelijken. Het schijnt zo te zijn dat hoe ruwer het materiaal is, hoe minder het slijt. Dus stapelfilamenten zijn slijtvaster dan continue filamenten. Ook blijkt dat hoe meer de aparte filamenten zijn gerekt, hoe gebruiksbestendiger ze zijn. Netten gemaakt van mono filamenten zijn dus het meest duurzaam, zeker als ze gemaakt zijn van nylon (PA).

Krimpen

Een net krimpt voordat het voor de eerste keer wordt gebruikt. Het is voor de visser en de nettenmaker erg belangrijk om te weten hoeveel het krimp. Op die manier voorkomt men dat bij gebruik van het net in de kuil er ineens niet meer voldaan wordt aan de wettelijk bepaalde minimum maaswijdte. Het nat worden van het netwerk is niet de enige factor waardoor de maaswijdte verandert. Soms heeft de kuil van het net een hoeveelheid zand geabsorbeerd in de mazen en knopen. Dit komt veel voor bij netten van gevlochten garen en bij netten die gemaakt zijn van extra dik garen. Hierdoor slijt het net sneller, maar het zorgt er ook voor dat de draden van de maas dikker en korter worden. Dit noemt men binnen de visserij ook wel ‘krimp door zand’. Een andere reden waardoor de effectieve maaswijdte kleiner wordt, is als er een zwaar stuk in de kuil zit (steen, ijzer) dat langs het touw van de mazen schuurt waardoor sommige filamenten breken. Daardoor krijgt het netgaren het uiterlijk van wol. Hierdoor worden de draden ook weer korter en dikker.

Een overzicht van de technische informatie over de verschillende synthetische netgaren.

Een overzicht van de technische informatie over de verschillende synthetische netgaren.

Tekeningen net, specificaties en typen net

Voor het maken en lezen van nettekeningen is ook een norm opgesteld. In de norm NEN EN ISO 1532 en NEN EN ISO 2075 is dit beschreven.

Een voorbeeld van een tekening van een net.

Een voorbeeld van een tekening van een net.

Hieronder staan er een paar normen beschreven:

  • De beide zijden van het net zijn afzonderlijk naast elkaar getekend. De bovenzijde van het net staat links op de tekening en de onderzijde rechts.
  • De netstukken, waar iedere zijde uit is opgebouwd, zijn op schaal getekend. Iedere maas van het netstuk stelt een ruit voor, waarvan de grote en de kleine diagonaal respectievelijk gelijk zijn aan de maaslengte en de halve maaslengte.
  • De breedte van het netstuk is gelijk aan het aantal mazen in de breedte (T-richting) vermenigvuldigd met de helft van de maaslengte.
  • De lengte van elk netstuk is gelijk aan het aantal mazen dat het netstuk lang (N-richting) is, vermenigvuldigd met de maaslengte. Deze lengte is loodrecht uitgezet op de breedtelijnen van het netstuk.
  • De breedte van elk netstuk afzonderlijk, in mazen uitgedrukt, is in de tekening op de breedtelijnen van het betreffende netstuk aangegeven. Is de breedte van twee opeenvolgende netstukken in aantallen mazen gelijk, dan is dit door één getal aangegeven.
  • De lengte, in mazen uitgedrukt, is voor elk netstuk afzonderlijk aangegeven in een kolom rechts en links van de tekening.
  • Geheel rechts van de tekening is een kolom voor de dikte van het garen en het garenmateriaal aangegeven.
  • De maaslengte, in mm, is voor elk netstuk in een kolom in het midden van de tekening aangegeven.
  • De snit is bij elk netstuk aangeduid door internationaal vastgestelde tekens.
  • Is een netstuk behorende bij één zijde van het net, hetzij door een verschil in maaslengte, hetzij door een verschil in het aantal mazen, langer dan het corresponderende netstuk van de andere zijde, dan is dit verschil in lengte op de tekening aangegeven door het teken in de randen van het betreffende netstuk zoals hieronder staat.

Teken dat gebruikt kan worden in tekeningen van een net.

Teken dat gebruikt kan worden in tekeningen van een net.
  • Met dubbel garen gebreid netwerk is op de tekening aangeduid door het teken hieronder. Ook kan het in de tekening zijn aangegeven als bijvoorbeeld 5 mm DB. De scheiding tussen enkel en dubbel gebreid netwerk is door een dunne lijn aangegeven die een 1/4 van de dikte van de andere lijnen is. Bij gebrek aan ruimte kan het teken buiten het net geplaatst worden. Door middel van een pijl wordt naar die plaats verwezen.

Het teken voor netwerk gebreid met dubbel garen.

Het teken voor netwerk gebreid met dubbel garen.
  • Daar waar een afzonderlijk netstuk van vorm verandert, doordat er meer mazen of minder mazen op het volgende perk staan, of dat de maaslengte verandert of daar waar het garen in dikte en/of materiaal verandert, is deze verandering op de tekening eveneens aangegeven door een dunne ononderbroken lijn.
  • De zogenaamde “hanging” van het netwerk is op de tekening aangegeven door er de lengte van de bovenpees, de grondpees of de dunne pees in te zetten. Er wordt tevens aangegeven met welke netstukken ze zijn verbonden.
  • Rechts onder in de tekening is de naam, het net type en de schaal van de tekening aangegeven.

Voorbeelden van toevoegingen in de nettekening bij gevlochten garen kunnen zijn:

Voorbeelden van toevoegingen in de nettekening bij gevlochten garen.

Voorbeelden van toevoegingen in de nettekening bij gevlochten garen.

DB: Betekent dat het bijbehorende netperk is gemaakt van dubbel garen.
TS: Betekent dat ieder kardeel gemaakt is van drie draden. Dit geldt alleen voor dikke garens.
T90: Betekent dat het net 90° is gedraaid.

Bij nauw netwerk, zoals garnalennetten, wordt vaak de halve maaslengte opgegeven. De regels schrijven voor dat de maaswijdte wordt gemeten. Zoals al eerder opgemerkt maken de nettenfabrikanten het netwerk met een maaswijdte die een beetje groter is dan de minimum maaswijdte die wettelijk is voorgeschreven. Als het netwerk dan een beetje krimpt, voldoet het nog aan de minimum maaswijdte.

Voorbeelden van de ophanging van de mazen.

Voorbeelden van de ophanging van de mazen.

De diepte van een netperk is afhankelijk van de machine. In heel veel gevallen is dit een halve maas minder dan op de tekening staat, bijvoorbeeld 24,5 mazen diep, 49,5 mazen diep of 99,5 mazen diep. Als de netperken aan elkaar zijn gezet, dan zijn ze 25, 50 of 100 mazen diep zoals men wil. Als netwerk als T90 netwerk wordt gebruikt, dan is het volgens E op de tekening hieronder.