Beschermde gebieden op zee

De Noordzee wordt steeds vaker gezien als een gebied voor economische activiteiten, waar op het land geen ruimte meer voor is. Denk aan een nieuw vliegveld in zee, uitbreiding van de haven van Rotterdam of een windmolenpark. De Noordzee is dus al lang niet leeg meer. Op de Noordzee wordt olie, gas, zand en grind uit de bodem gewonnen, er wordt gevist, er zijn windmolenparken en militaire oefenterreinen en er loopt een aantal zeer drukke scheepvaartroutes doorheen, zoals te zien in onderstaande afbeelding.

Deze kaart geeft een overzicht voor de beleidskeuzes die zijn gemaakt voor het inrichten van het Nederlands deel van het Noordzeegebied. Hierbij is onder andere ruimte ingedeeld voor de scheepvaart, olie- en gaswinning, zandwinning, defensie, windenergie en natuurgebieden.

Deze kaart geeft een overzicht voor de beleidskeuzes die zijn gemaakt voor het inrichten van het Nederlands deel van het Noordzeegebied. Hierbij is onder andere ruimte ingedeeld voor de scheepvaart, olie- en gaswinning, zandwinning, defensie, windenergie en natuurgebieden. Rijksoverheid

Hoe meer activiteiten er zijn op de Noordzee, hoe meer ruimte er nodig is. Dat betekent soms dat verschillende activiteiten last van elkaar kunnen krijgen. Er komen bijvoorbeeld steeds meer plekken waar niet kan of mag worden gevist. Doordat we de Noordzee steeds intensiever zijn gaan gebruiken voor allerlei menselijke activiteiten, is de zeenatuur steeds meer onder druk komen te staan. Hierdoor dreigen unieke en waardevolle stukken natuur verloren te gaan. De Noordzee is immers het grootste natuurlijke gebied van Nederland met een rijke verzameling aan zeeleven. Een van de manieren om de natuur van de Noordzee tegen de invloed van (te veel) menselijke activiteiten te beschermen, is het aanwijzen van beschermde gebieden.

Noordzee Natura 2000 gebieden (groene gebieden).

Noordzee Natura 2000 gebieden (groene gebieden). beleidsnota Noordzee 2016-2021

Bij de bescherming van de natuur op zee speelt de EU een belangrijke rol. In de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn van de Europese Commissie wordt aangegeven welke soorten en welke typen natuurgebied beschermd moeten worden. De Vogelrichtlijn richt zich op het beschermen van zeldzame of bedreigde vogelsoorten en overwinteringsgebieden van trekvogels. In de Habitatrichtlijn staat de bescherming van leefgebieden van planten en diersoorten centraal.

Voor de Nederlandse regering is het belangrijk geld te blijven verdienen aan allerlei activiteiten die plaatsvinden op de Noordzee, maar Nederland wil ook de Noordzeenatuur behouden en ontwikkelen door alle economische activiteiten op een duurzame manier te ontwikkelen en op elkaar af te stemmen. Nederland zal daarom zeegebieden met een bijzondere natuurwaarde beschermen. Een belangrijk doel is om samen met andere Europese landen een netwerk van beschermde gebieden te maken – het Natura 2000 netwerk. Op land bestaat dat netwerk al, nu is de zee aan de beurt.

Greenpeace is één van de NGO’s die zich hard maakt voor beschermde gebieden op zee.

Greenpeace is één van de NGO’s die zich hard maakt voor beschermde gebieden op zee. Newman, Greenpeace

Om te kunnen bepalen welke gebieden in de Noordzee speciale bescherming nodig hebben, heeft de Europese Commissie een lijst met leefgebieden en soorten opgesteld die op EU-schaal beschermd dienen te worden. Bij de keuze van gebieden wordt dus gekeken naar waar soorten voorkomen (bijvoorbeeld bodemdieren, vissen, vogels en zeezoogdieren) en naar bodemtypen, zoals zandbanken of riffen met stenen en grind. De Nederlandse overheid heeft de volgende gebieden met een bijzondere natuurwaarde op de lijst gezet als te beschermen gebieden:

  • Voordelta
  • Noordzeekustzone
  • Vlakte van de Raan
  • Doggersbank
  • Klaverbank
  • Friese Front

Het instellen van beschermde gebieden heeft niet automatisch gevolgen voor de visserij. De bestaande visserij in een gebied wordt niet direct verboden. Maar een beschermd gebied is natuurlijk wel bedoeld om de natuur te beschermen. En om dit te bereiken zullen beheerplannen worden gemaakt, waarin staat welke maatregelen moeten worden genomen om de gebieden te beschermen. Als een bestaande activiteit, zoals visserij, duidelijke negatieve gevolgen heeft voor die natuur, dan kan deze activiteit in dat gebied te maken krijgen met beperkingen. De visserij houdt de aanwijzing van beschermde gebieden in de Noordzee daarom scherp in de gaten.