De huid

De huid van de vis verschilt aanmerkelijk met die van zoogdieren. Zoogdieren hebben een laag dode huidcellen die voorkomt dat de huid uitdroogt. Vissen leven in water en worden niet met uitdroging bedreigd. De huid van de vis is opgebouwd uit:

  • De slijmlaag
  • De schubben
  • De lederhuid

Een close-up van de huid van een blankvoorn.

Een close-up van de huid van een blankvoorn.Kallerna

De slijmlaag

De huid van de vis wordt bedekt met een laag slijm. Dit slijm wordt door slijmcellen in de huid afgescheiden. De slijmlaag zorgt ervoor dat:
– De huid die eronder ligt ondoordringbaar wordt voor schadelijke stoffen (bijvoorbeeld voor de zouten in het water, want die zijn schadelijk).
– Parasieten, bacteriën en schimmels het lichaam niet binnendringen.
– De vis makkelijker door het water beweegt.

De slijmlaag helpt vissen onder andere met weren van parasieten, zoals deze ankerworm.

De slijmlaag helpt vissen onder andere met weren van parasieten, zoals deze ankerworm.Alan Couch

Een aantal vissoorten heeft geen slijmlaag. De beschermende functie wordt dan volledig door de schubben overgenomen.

De schubben

De slijmlaag bedekt de schubben. Schubben zijn hoornvormige plaatjes. Deze plaatjes liggen in zakvormige instulpingen in de lederhuid, de schubzakjes.

Een tekening van een gladde schub van een karper.

Een tekening van een gladde schub van een karper.Popular Science Monthly Volume 35

Schubben zijn tere, dunne schijfjes of stevige, harde plaatjes. Bij de ene vis zijn ze klein, bij de andere groot. Sommige vissoorten hebben geen schubben, bijvoorbeeld de zeepaling. Deze vissen hebben dan een dikkere slijmlaag. Andere vissen hebben kleine diepliggende schubben, zoals de paling en de zalmachtigen. Schubben komen in verschillende vormen voor. De haring heeft een bijna ronde gladde schub. De tong heeft een schub die met tandjes is bezet. De schar heeft een schub die een mengvorm is van de twee hiervoor genoemde schubben. Schubben liggen over het algemeen dakpansgewijs over elkaar. Slechts een klein deel van de schub is zichtbaar. Een schub die door beschadiging verloren gaat wordt vervangen.

Palingen lijken schubloos maar sommige soorten zijn bedekt met kleine gladde schubben.

Palingen lijken schubloos maar sommige soorten zijn bedekt met kleine gladde schubben.Popular Science Monthly Volume 35 & Brevoort, James Carson

Pasgeboren broed heeft nog geen schubben. Ze worden wel snel gevormd. Tijdens de groei van de vis neemt het aantal niet toe. Wel groeit de schub met de vis mee.
Door de grootte van de schub kunnen we de leeftijd van een vis berekenen. In de winter staat de groei bijna stil. Deze periode is op de schub zichtbaar door een aantal dicht op elkaar gedrongen groeilijnen. In de zomer is er meer voedsel beschikbaar. De vis zal sneller groeien. Op de schubben is dit zichtbaar door de minder dicht op elkaar gedrongen groeiringen.

Een tekening van een tandvormige schub van een baars.

Een tekening van een tandvormige schub van een baars.Popular Science Monthly Volume 35

De lederhuid

De zijden van de vis zijn vaak zilverachtig. De bovenkant van de vis is vaak donker. De kleur van de huid heeft tot doel de vis onzichtbaar te maken in het water. De zilverachtige kleur wordt veroorzaakt door de reflectie van het licht tegen hele kleine kleurloze kristallen (guanine). Deze kristallen zijn een afvalproduct van de stofwisseling. Ze bevinden zich aan de buitenkant van de schubben of in speciale cellen in de lederhuid. Half doorschijnende vissen hebben deze kristallen niet.

Tekening van pigmentcellen.

Tekening van pigmentcellen.ProSea

De kleur van de huid wordt veroorzaakt door duizenden pigmentcellen in de huid. Deze cellen liggen in de opperhuid en in de lederhuid. Iedere pigmentcel bevat slechts één kleur. De combinatie van de diverse cellen bepaalt de uiteindelijke kleur van de vis. De vis neemt de kleur aan die hij ziet. Een vis die op een of andere manier niet ziet, kan de kleur van zijn huid niet veranderen. De kleurverdeling en verandering bij de vis heeft te maken met schutkleuren.

De kleur is voor sommige vissen erg belangrijk om zich te verstoppen of om prooien te verrassen. De vier bovenstaande vissen zijn bijna niet te zien door hun camouflagekleuren.

De kleur is voor sommige vissen erg belangrijk om zich te verstoppen of om prooien te verrassen. De vier bovenstaande vissen zijn bijna niet te zien door hun camouflagekleuren. Brocken Inaglory

Vislarven zijn vrijwel geheel doorschijnend. Pas in de loop van de ontwikkeling worden de pigmentcellen gevormd.

Vislarven hebben vrijwel geen kleur en zijn bijna geheel doorschijnend, zoals de larve van de Pacifische kabeljauw.

Vislarven hebben vrijwel geen kleur en zijn bijna geheel doorschijnend, zoals de larve van de Pacifische kabeljauw.NOAA