WinSizeData
ArtikelWindplannen voor de Noordzee
Dossiers

Windplannen voor de Noordzee

Er staat veel te gebeuren op de Noordzee rondom de aanleg van offshore windmolenparken. Dit artikel geeft een overzicht van de huidige situatie op het Nederlandse deel van de Noordzee, een vooruitblik tot 2030 en een inkijkje in de periode daarna. Daarnaast geeft dit artikel ook een overzicht van de offshore windplannen van enkele andere Europese lidstaten rond de Noordzee.

Plannen Nederlandse deel Noordzee

Opwekking van duurzame energie is voor het kabinet een “activiteit van nationaal belang”. Daarom reserveert het kabinet ruimte op zee voor deze activiteit. Het kabinet kiest voor een aantal grote windparken en wijst de locaties aan. Vervolgens is het aan de markt om de windparken daadwerkelijk te bouwen en onderhouden.

Een overzicht van de locaties van de windenergiegebieden.Rijksoverheid

In het Nederlandse deel van de Noordzee zijn vijf windparken in gebruik. Deze vijf windparken zijn:

  • Offshore Windpark Egmond aan Zee (OWEZ);
  • Prinses Amaliawindpark (PAWP);
  • windpark Luchterduinen (LUD);  en
  • de Gemini-windparken Buitengaats en ZeeEnergie.

Gezamenlijk leveren deze vijf windparken in totaal met 289 turbines een totaal vermogen van bijna 1 gigawatt (GW) stroom.

Het vermogen van windenergie op zee moet in 2023 gegroeid zijn naar 4.5 GW. Op grond van het regeerakkoord moet daar tussen 2024 en 2030 voor nog eens 7 GW aan extra windparken op zee bij komen. Het totaal gaat daarmee van 4,5 GW naar 11.5 GW. Inmiddels is het Rijk druk bezig met de ‘Vervolgroutekaart windenergie 2024 – 2030′. In deze kamerbrief van minister Wiebes staat de nieuwste planning en het voorgenomen tenderschema. Een overzicht hiervan is ook te vinden in onderstaande tabel. 

Planning en voorgenomen tenderschema windenergie op zee.Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Huidige situatie

Buiten de aangewezen windenergiegebieden kunnen geen windparken gebouwd worden. Binnen de aangewezen gebieden wordt alleen toestemming gegeven voor de bouw van windparken binnen de kaders van de Wet windenergie op zee. Bij de besluitvorming dient schade aan de vrije horizon, recreatie en visserij dan zo veel mogelijk beperkt te worden.

De windenergiegebieden liggen buiten de 12-mijlszone, want sommige mensen vinden dat de windmolens horizonvervuiling veroorzaken en vrezen dat de toeristensector er last van gaat krijgen. Dat kan in de toekomst veranderen. Over het algemeen geldt dat “permanent zichtbare werken”, zoals windmolens, wel kunnen worden toegestaan in de 12-mijlszone indien:

  1. er geen redelijke alternatieve locaties zijn;
  2. er geen betekenisvolle effecten optreden op de bescherming van de kust; en
  3. de gerelateerde activiteiten van nationaal belang zijn. Schade aan de vrije horizon, recreatie en visserij dient dan zo veel mogelijk beperkt te worden.

Begin dit jaar heeft het Rijk een online informatiepunt over windenergie op de Noordzee gelanceerd genaamd ‘Wind op zee‘. Op deze website staat de meest actuele informatie over alle ontwikkelingen rondom offshore windparken voor het Nederlandse deel van de Noordzee. Hierbij kun je denken aan informatie over de voortgang van de huidige bouw, de plannen voor de toekomst en geplande bijeenkomsten rondom wind op zee. Daarnaast staat er op deze website ook informatie over de diverse effecten van de uitrol van windenergie op zee.

Dit is de homepagina van de website windopzee.nlRijksoverheid

Plannen komende jaren

De Rijksoverheid regelt alle voorwaarden om windparken aan te kunnen leggen. Zo bepaalt de Rijksoverheid waar ze precies komen te staan, de vergunningen en de aansluiting op het elektriciteitsnet. De overige kosten zijn voor de partij die het windpark bouwt en exploiteert. In het verleden werden hier ook subsidies voor beschikbaar gesteld, maar de huidige windmolenparken worden aangelegd zonder subsidie.

Nieuwe parken

Blauwwind (o.a. Shell en Eneco) kreeg in 2016 de vergunning om de kavels III en IV in het windenergiegebied Borssele te exploiteren. Hieronder is een item te zien van de NOS over de aansluiting vanBorssele IV op het net. Ørsted kreeg in datzelfde jaar een vergunning voor de kavels Borssele I en II. Deze windparken zijn nu in aanbouw.

Two Towers B.V. (een vennootschap van Van Oord Renewable Finance, Investri Offshore en Green Giraffe Holding) werd in 2018 winnaar van de tender Borssele Innovatiekavel V. Deze innovatiekavel biedt de mogelijkheid om enkele innovaties uit te testen en/of te demonstreren voor echte marktintroductie, zoals ook te zien is in onderstaande (Engelstalige) video. De bouw is inmiddels gestart en het windpark is naar verwachting in 2021 gereed met twee turbines van 9.5 megawatt (MW).

Na twee subsidievrije aanbestedingsrondes in 2018 en 2019, zijn aan Vattenfall de vergunningen voor de bouw van Hollandse Kust Zuid verleend. De twee projecten worden gecombineerd tot het eerste subsidieloze windpark. Dit windpark moet in 2023 klaar zijn. Het CrossWind consortium, een samenwerking tussen Shell en Eneco, gaat het volgende subsidieloze windpark op de Nederlandse Noordzee bouwen en exploiteren. Dit park komt in het windenergiegebied Hollandse Kust (noord). Het generatorvermogen van een enkele windturbine in dit nieuw te bouwen park is 11 MW. Dit is twee tot drie keer zoveel in vergelijking met de huidige windturbines van 3 tot 5 MW. Op de tekentafel liggen zelfs turbines met een vermogen van 20 MW.

Situatie na 2030

Hoewel er nog niets over vaststaat, is het waarschijnlijk dat er ook na 2030 nieuwe windparken op zee komen. Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft 4 scenario’s uitgewerkt, welke zijn te vinden in dit rapport. Deze scenario’s proberen antwoord te geven op de vraag: wat zijn de mogelijke ruimtelijke en ecologische gevolgen van mogelijke ontwikkelingen op de Noordzee en specifiek het Nederlandse deel van de Noordzee, en wat betekent dat voor het beleid?

Overzicht van de 4 scenario’s qua ruimtegebruik, locatie en medegebruik door windparken in 2030 en in 2050.

Het hangt onder meer af van de vraag naar windenergie op zee en of het mogelijk is om het energiesysteem flexibeler te maken zodat we goed kunnen omgaan met de natuurlijke schommelingen in het aanbod van zon en wind. De eerste besprekingen over mogelijke zoekgebieden zijn, onder embargo, gedaan. De laatste informatie over de situatie na 2030 is hier te vinden.

Plannen Verenigd Koninkrijk

Met 36% van het totaal geïnstalleerde vermogen in de wereld is het Verenigd Koninkrijk een leider te noemen op het gebied van windenergie op zee. In 2018 leverde het Verenigd Koninkrijk 45% van de totale Europese capaciteit aan windenergie. Ook bevonden zich 38 operationele windparken op zee en kwam er in dit jaar weer 1.8 GW bij. Het totale vermogen van wind op zee in de Britse wateren bedraagt momenteel 9.9 GW.

Het Britse ministerie van Energie kondigde in september 2019 een nieuwe aanbestedingsronde aan (Round 4 genaamd) voor ten minste 7 GW aan nieuw vermogen aan offshore windparken. Deze aanbestedingsronde startte in oktober 2019 en loopt tot de herfst van 2020. De ambitie is om in 2030 tenminste 30 GW aan windenergie te produceren, zoals valt te lezen in dit artikel.

Voor de vissers die in Brits water komen is het belangrijk om alle actuele ontwikkelingen te volgen. Er wordt namelijk volop gebouwd en er worden surveys uitgevoerd. Via de site en app van Kingfisher kan een visser de Britse berichten ontvangen. De kaart die op deze site staat kan een visser helpen om inzicht te krijgen of er voor de komende periode voor een gebied berichten zijn afgegeven. Verder kan een visser een account aanmaken en aangeven in welke gebieden hij actief is en welke alerts hij wil ontvangen.

Op de website van kingfisher staat een kaart met o.a. alle windparken.kingfisherbulletin.org

Plannen België

Informatie over de ontwikkelingen van windmolenparken in de Belgische Noordzee is te vinden op de website van het Belgian Offshore Platform (BOP). Dit is de vereniging van investeerders en eigenaars van windmolenparken in het Belgische deel van de Noordzee. Het BOP werd in 2011 opgericht om de ontwikkeling van windenergie in de Belgische Noordzee te bepleiten. Op de website van BOP is ook informatie over de ontwikkelingen van de windmolenparken in de Belgische Noordzee te vinden.

Offshore windparken in het Belgische deel van de Noordzee.BOP

Offshore windturbines in België vertegenwoordigen begin dit jaar 1.8 GW geïnstalleerde capaciteit in de Noordzee. Tegen eind 2020 zal het een geïnstalleerd vermogen van 2.3 GW zijn en zal het 10% van de totale elektriciteitsvraag van België vertegenwoordigen. Na 2020 zal de capaciteit offshore wind in de Noordzee verdubbeld worden tot 4 à 4.5 GW.

Plannen Duitsland

Duitsland heeft de doelstelling voor offshore wind verhoogd van 15 naar 20 GW in 2030. Dit betekent dat het federale bureau voor de scheepvaart en hydrografie (BSH) voor eind 2020 het gebiedsontwikkelingsplan voor de Noordzee en de Baltische zee moet bijwerken. Hiervoor moeten ze ook nieuwe gebieden identificeren die nodig zijn om de doelstelling van 20 GW windenergie op zee te halen. Dit is ook te lezen in dit artikel. BSH heeft een website waarop actuele informatie over de windmolenparken op zee te vinden is.

Overzicht van de offshore wind plannen voor de EEZ van Duitsland.German Offshore Wind Energy Foundation

Plannen Denemarken

Denemarken was het eerste land met een windmolenpark op zee, namelijk het windmolenpark Vindeby. Daarnaast had Denemarken ook het eerste grootschalige windmolenpark in de vorm van Horns Rev 1. Dit park werd opgeleverd in 2002. Het Deense Energie Agentschap heeft een website met het laatste nieuws over windmolenparken op zee voor het Deense deel van de Noordzee.

Het Deense offshore windpark Horns Rev 1.Paepse