WinSizeData
ArtikelDe ruimte op zee wordt krap – of: Vissen op een postzegel
Dossiers

De ruimte op zee wordt krap – of: Vissen op een postzegel

De Noordzee wordt steeds drukker en er ontstaat steeds meer competitie voor ruimte op zee. Door de sterke groei van activiteiten op zee moet er slimmer worden omgegaan met de ruimte op zee. De Europese Commissie heeft daarom alle lidstaten gevraagd om een ruimtelijk plan te maken voor hun deel van de zee, in overleg met de buurlanden. Dit wordt marine ruimtelijke planning genoemd (in het Engels: Maritime Spatial Planning = MSP).

De structuurvisiekaart Noordzee met daarop de beleidskeuzes.Noordzeeloket

De Structuurvisiekaart hierboven geeft een goed overzicht van alle gebruiksfuncties op de Noordzee en waar ze worden uitgeoefend. Andere activiteiten mogen dit gebruik niet in de weg zitten. Wanneer meerdere activiteiten gebruik willen maken van hetzelfde gebied, dan streeft het Rijk ernaar om deze activiteiten zoveel mogelijk te combineren binnen dat gebied. Er zijn door het Rijk ook spelregels afgesproken hoe om te gaan met eventuele conflicten tussen verschillende activiteiten.

Waar blijft de visserij?

Eigenlijk heeft de visserij overal toegang, maar activiteiten van nationaal belang – zoals wind op zee – hebben voorrang. Verder stelt Europese natuurwetgeving (Natura 2000) ook allerlei eisen en randvoorwaarden aan de visserij in beschermde gebieden, waarover je meer kun lezen in het kennisdossier ‘Beschermde gebieden’. Ook hebben de ontwikkelingen rondom de Brexit mogelijk een grote invloed op de toekomstige visbestekken van vissers.

Om te voorkomen dat onveilige situaties ontstaan en dat schade ontstaat aan de windmolens is een veiligheidszone van 500 meter ingesteld. Dit betekent dat het windpark met de zone van 500 meter daaromheen gesloten is voor alle scheepvaart, dus ook voor vissers.Vissers voor een vrije zee

Het verontrust een aantal vissers dan ook dat er windmolenparken gepland worden op hun visgronden, terwijl de oceaan groot genoeg is. Zo worden de huidige windparken op zee gebouwd in gebieden waar het niet al te diep is, waardoor er conflicten ontstaan met andere sectoren. Omdat ondiepe gebieden in zee wereldwijd schaars zijn – en omdat ze ook druk gebruikt worden door andere sectoren – wordt gewerkt aan drijvende offshore wind turbines (zie hieronder). Deze ontwikkelingen kunnen er in de toekomst mogelijk voor zorgen dat windmolens buiten de drukke, ondiepe gebieden in zee geplaatst kunnen worden en er minder conflicten ontstaan.

De monopile en jacket technologie worden momenteel al toegepast bij de aanleg van offshore windparken. Met de drijvende funderingen, zoals de Tension Leg Platform (TLP), semi-submersible (Semi-sub), en Spar Buoy (Spar) kunnen mogelijk diepere gebieden op zee worden gebruikt voor offshore wind. Bailey et al., 2014

In 2017 werd het eerste drijvende wind park in gebruik genomen voor de kust van Schotland (zie onderstaande film). De gebruikte techniek maakt het mogelijk om windturbines te bouwen in gebieden tot 800 meter diep. Mogelijk leidden dit soort ontwikkelingen tot minder conflicten rond ruimtegebruik op zee.

Meervoudig ruimtegebruik

Meervoudig ruimtegebruik is een van de uitgangspunten van het Nederlandse Noordzeebeleid. In een aantal gevallen zijn verschillende activiteiten goed te combineren en kan er zelfs sprake zijn van wederzijds voordeel. De Rijksoverheid heeft daar al over nagedacht en heeft de tabel ‘Interacties gebruiksfuncties’ opgesteld. Hierin wordt samengevat welke vormen van gebruik belang kunnen hebben bij eenzelfde locatie of gebied op de Noordzee. Bijvoorbeeld zouden bepaalde types van visserij kunnen samengaan met natuurbescherming, scheepvaart, olie- en gaswinning, windenergie, kabels en leidingen en militair gebruik.

De tabel ‘Interacties gebruiksfuncties’ laat zien welke activiteiten mogelijk kunnen samengaan.Noordzeeloket

Een voorbeeld van meervoudig ruimtegebruik is het idee om te vissen op krabben en kreeften met korven of potten in windparken. Wageningen Marine Research (WMR) en Deltaris hebben in 2015 onderzoek gedaan naar de mogelijke risico’s van het gebruik van passieve visserij in windparken. Dit onderzoeksrapport is hier te vinden. De windsector is echter nog steeds terughoudend om samen te werken met de visserij. Angst voor ongelukken en schade aan de windturbines staat dit in de weg.